BẢN NĂNG VÀ ĐẠO ĐỨC

Bản năng là khuynh hướng tự nhiên, rất mạnh mẽ, thúc giục con người sống theo làm theo như vậy. Tình yêu nam nữ là bản năng tự nhiên. Tình dục là bản năng tự nhiên. Cha mẹ thương yêu con cái là bản năng tự nhiên. Tham lam tiền bạc vật chất là bản năng tự nhiên. Tự ái khi bị xúc phạm là bản năng tự nhiên. Lo cho mình trước cũng là bản năng tự nhiên. Các bản năng này làm người ta vui thích, nhưng cũng làm người ta giảm sút đạo đức. Vì thế các nhà giáo dục, các bậc hiền triết phải đưa ra biết bao nhiêu đạo lý để con người kiểm soát bản năng. Đạo đức là sức mạnh của lý trí cưỡng lại bản năng. Thay vì chỉ biết thương con, đạo đức khiến người ta phải thương cha mẹ. Thay vì chỉ biết lo cho mình, đạo đức khiến người ta phải biết lo cho người khác. Thay vì chỉ biết ham muốn tình dục, đạo đức khiến người ta tìm kiếm sự thanh tịnh nội tâm. Thay vì chỉ biết thương yêu gia đình, đạo đức khiến người ta biết yêu thương Tổ quốc. Một số loài vật có mức độ lý trí đã phát triển đạo đức ngược lại bản năng. Ví dụ ta thấy con ngỗng ngậm tép đưa xuống nước mớm cho các con cá ăn. Ta thấy con sư tử bảo vệ con nai con không cho sư tử khác ăn thịt. Hoặc bầy sói nuôi dưỡng đứa trẻ bị bỏ rơi. Bình thường thì bản năng của loài vật lấn át tất cả tâm hồn của chúng bởi vì chúng rất ít lý trí. Con người có trí thông minh vượt lên nên đủ sức phát triển lý trí và đạo đức để cưỡng lại bản năng. Đạo đức càng nhiều chứng tỏ lý trí càng mạnh, cũng có nghĩa trí thông minh càng lớn. Ai mà sống theo bản năng nhiều quá thì sẽ ngu và kém đạo đức. Sống theo bản năng thì sẽ gây nhiều lầm lỗi, thậm chí gây nên tội ác vi phạm pháp luật luôn. Cả đời ta phải tu dưỡng đạo đức mãi để đừng bị bản năng lừa dối. (trích trong sách NỀN TẢNG ĐẠO ĐỨC cuốn số 3 bài BẢN NĂNG VÀ ĐẠO ĐỨC trang 9-11 .)