NGHỀ VÀ NGHIỆP

Tại sao mỗi người sinh ra đời phải chọn một nghề để sống? Cái nghề đó có nhân duyên gì với ta? Thật ra giữa nghề và nghiệp có mối tương quan, nghề sẽ tạo ra nghiệp và nghiệp cũng thúc đẩy ta chọn ngành nghề. Nghề sẽ tạo thành nghiệp thiện ác cho cuộc đời ta. Ví dụ, một người làm nghề bán phở, tùy vào việc ông có dùng formol hay không, có nấu thịt bò điên hay không, nước gia vị có melamin hay không, có lời nhiều hay ít, đối xử với nhân công ra sao, một thau nước ông nhúng mấy trăm cái tô, làm cho bao nhiêu người lây nhiễm viêm gan siêu vi B,... mà tội phước của ông sẽ được hình thành. Hoặc một nhà giáo có đồng lương 'ba cọc bốn đồng, đôi khi còn phải làm thêm nghề khác để lo cơm áo gạo tiền nhưng mỗi lần đứng trên bục giảng đều tận tình hết lòng... thì cái phước của người này cứ tăng lên từng ngày. Trên đời, có những nghề cũng rất độc đáo. Ví dụ, nghề cho vay nặng lãi. Người cho vay nặng lãi sẽ tìm ai rơi vào hoàn cảnh khó khăn, đang kẹt tiền để đến gợi ý: ""Tôi có quen người kia đang có tiền nhàn rồi, nếu chị cần gấp quá tôi sẽ vay giúp cho. Lãi không cao lắm. Ví dụ, chị vay mười triệu thì mỗi tháng chỉ lấy lãi 50% thôi, sau trả lãi lẫn vốn là mười lăm triệu. Còn nếu chị không trả được thì người ta lại đốt nhà chị thôi chứ không có gì ..."". Họ không nói tiền cho vay là của mình và sẽ đòi nợ theo kiểu xã hội đen như vậy. Dĩ nhiên, cái nghề này sẽ tạo nhiều ác nghiệp. Nghề tạo ra nghiệp là vậy. Tương tự, nghiệp cũng thúc đẩy ta chọn ngành nghề. Do những ý nghĩ, hành vi, lời nói từ kiếp xưa nên đời này tự nhiên ta hướng tâm về một ngành nghề nào đó mà chính mình đôi khi cũng không ngờ được. Ví dụ, có người thích học đàn dương cầm và nghĩ mình sẽ theo nghiệp nghệ sĩ nhưng mười năm sau lại thấy mình là nhà chính trị. Dù ý muốn theo một đường nhưng cái nghiệp gì đó lại lái họ sang ngã khác. Hay một sinh viên ôm ước mơ sẽ làm cô giáo nhưng rồi sau khi lấy chồng sinh con, mười lăm năm sau thấy mình đã ngồi bán hàng ở chợ. Cái nghiệp bí mật nào đó đã chi phối cuộc đời cô. Chúng ta là phàm phu, chỉ có thể nhìn mọi việc trong một đời nên ta không thấy được, nhưng nếu có con mắt đạo nhãn nhìn suốt nhiều kiếp quá khứ, chúng ta sẽ biết tại sao cô rơi vào cái nghiệp đó. Hoặc trong truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du có nàng Thúy Kiều là cô gái sinh ra trong gia đình gia giáo, đoan trang, đẹp người đẹp nết, cầm kỳ thi họa đều giỏi. Một con người đoan chính, tài năng như vậy thì dư sức được một ông quan lớn rước về làm phu nhân, được trọng vọng xứng đáng. Không ngờ cuộc đời đưa đẩy, cô lọt vào lầu xanh. Cô có cái nghiệp gì đó, vì không giải thích được nên người ta gọi là ""bị sổ đoạn trường ghi tên"". Tuy nhiên, nếu nhìn theo nhân quả ta có thể hiểu như thế này: đời xưa nàng Kiều cũng hay làm phước, cũng giỏi giang nhưng có tật mỗi lần giận ai lại mắng người ta là đồ gái điếm. Chính vì nhiều lần ""giận quá mất khôn"" như vậy đã tích lũy thành nghiệp nên kiếp sau Kiều bị trôi dạt vào chốn lầu xanh. Hiểu điều này, mỗi khi nghe mọi người mắng nhau là đồ gái điếm, ta biết cuộc đời sẽ còn nhiều người rơi vào cảnh buôn phấn bán hoa. Rất tội nghiệp! Hoặc thấy ai làm điều gì tội lỗi, dù tội chưa đáng nhưng ta cường điệu cái tội đó lên: ""Mày là đó ăn cướp"". Thì hãy yên tâm rằng sẽ có kiếp ta cũng gia nhập băng cướp. Có bao giờ ta giận ai, mắng ai mà mắng vừa đúng tội của họ không? Không, ta luôn nói quá lên để mắng nhiều hơn cái tội mà họ gây ra. Ví dụ, một người bán bánh trái thấy mấy đứa bé vô ý chạy đâm đầu vào quầy hàng của mình làm rớt mấy cái bánh, đã vậy chúng còn quay qua cười đùa với nhau rồi chạy mất, không xin lỗi. Bà đùng đùng nổi giận, thay vì mắng cho đúng tội: ""Mày là đồ vô ý đã chạy làm rơi cái bánh của tao"", thì bà măng nặng hơn một chút: ""Mày là đồ ăn cướp, không lẽ định cướp của tao hả!"". Vì câu nói này mà biết đâu sẽ có kiếp bà cũng tham gia vào băng cướp. Khi mắng chửi ai, ta luôn nói nặng hơn cái tội của họ. Ác nghiệp này sẽ đẩy ta vào nghề nào đó ở mai sau. Hiểu được khẩu nghiệp hay ý nghiệp đưa ta đi như thế, chúng ta hãy khôn ngoan thận trọng mỗi khi cất lời mở miệng. Ví dụ sau này có giận ai, ta hãy mắng: ""Mày Là đổ siêu sao nổi tiếng nhất thế giới"", mắng như vậy thì có thể nhân quả sẽ đưa ta đi về nơi ""bảo đảm"" hơn. Hoặc có người đời trước từng làm thầy thuốc chữa bệnh rất tốt nhưng rất thích thú mỗi khi thấy ai thành thạo về máy móc, trong đầu cứ âm thầm khen ngợi. Kiếp sau đầu thai lại, người này vẫn còn bàn tay phục dược, chữa bệnh rất hay nhưng không đi theo ngành y mà lại làm kỹ sư chế tạo máy. Như thế, cái nghề của chúng ta cũng không cố định, thay đổi từ kiếp này sang kiếp kia. Vậy có phải một người đời này làm công việc liên quan đến máy tính thì đời trước họ đã ước mơ làm nhà lập trình máy tính không? Nhưng máy tính đến thời gian gần đây mới xuất hiện và phổ biến, nếu nói đời trước làm nghề gì đời sau sẽ lặp lại thì không hợp lý. Hoặc những chuyên viên điều khiển vệ tinh, phi thuyền thì cũng không phải đời trước họ muốn làm nghề này, vì thời điểm đó chưa có những thiết bị tối tân như vệ tinh, phi thuyền. Câu trả lời ở đây là: nhân quả không cố định cứng ngắc mà luôn có tính tương đối, do đó cái nghề tạo nên nghiệp và nghiệp tạo nên nghề là vậy. Chúng ta đã nói rằng nghề sẽ tạo nghiệp và nghiệp cũng thúc đẩy ta chọn ngành nghề nào đó. Vậy trong câu chuyện trên, người đao phủ đã do nghiệp gì mà phải hành nghề đao phủ? Chúng ta không biết hết nhưng có thể đời xưa trong những lần chứng kiến trộm cướp làm hại người dân, và có khi bản thân cũng bị kẻ cướp quấy phá, ông đã khởi lòng căm thù, trong đậu xuất hiện ý nghĩ: ""Tao thể sẽ giết hết bọn trộm cướp chúng mày"", cứ lặp đi lặp lại rất nhiều lần. Câu nói đó, ý muốn đó tạo thành nghiệp. Đời sau, vì cái tâm ghét kẻ cướp nên phải làm cướp một thời gian, và vì có ý muốn giết cướp nên phải trở thành đao phủ để đích thân tử hình kẻ cướp. Nhân quả là vậy chứ không phải ngẫu nhiên mà ông chọn nghề đao phủ. Trích sách ""Những điều thú vị từ truyện tích Pháp Cú 7"" trang 56